Diệt Cỏ Liên Tục, Tưởng Sạch Vườn Hóa Ra Đất Đang Yếu Dần

Diệt Cỏ Liên Tục, Tưởng Sạch Vườn Hóa Ra Đất Đang Yếu Dần

Trong quá trình chăm sóc sầu riêng, có một thói quen rất phổ biến mà nhiều nhà vườn vẫn nghĩ là đúng: thấy cỏ là diệt, thấy cỏ mọc là làm sạch, càng sạch càng tốt. Nhìn từ bên ngoài, một khu vườn sạch bóng cỏ, nền đất trống, gốc cây thông thoáng quả thật rất đẹp mắt.

Người làm vườn nhìn vào cũng có cảm giác mình đang quản lý vườn rất kỹ, rất gọn gàng. Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào bên dưới lớp đất ấy, câu chuyện có thể hoàn toàn khác.

Một vườn sầu riêng không chỉ có cây sầu riêng. Bên dưới tán cây còn có đất, rễ, nước, không khí, chất hữu cơ, vi sinh vật, côn trùng và cả một hệ sinh thái nhỏ đang hoạt động từng ngày. Trong hệ sinh thái đó, cỏ cũng có một vai trò nhất định.

Cỏ không phải lúc nào cũng là kẻ thù cần tiêu diệt hoàn toàn. Vấn đề nằm ở chỗ cỏ mọc quá nhiều, cạnh tranh mạnh với cây trồng thì phải quản lý; nhưng diệt cỏ liên tục cũng có thể khiến đất ngày càng suy yếu.

Đây là điều nhiều bà con chỉ nhận ra sau vài năm canh tác. Ban đầu, diệt cỏ khiến vườn trông sạch sẽ, việc đi lại dễ dàng, ít thấy cỏ cạnh tranh với cây. Nhưng càng về sau, đất có thể bắt đầu chai hơn, nhanh khô hơn, dễ nóng hơn, khả năng giữ nước kém hơn. Cây muốn phát triển tốt lại phải dựa nhiều hơn vào phân bón và các biện pháp can thiệp khác. Chi phí chăm sóc cứ thế tăng lên, trong khi hiệu quả lại không còn được như trước.

Vậy tại sao một việc tưởng chừng đơn giản như diệt cỏ lại có thể kéo theo nhiều hệ quả như vậy?

Cỏ không chỉ là cỏ – Mà còn là một lớp bảo vệ cho đất

Nếu nhìn một cách đơn giản, chúng ta thường nghĩ cỏ chỉ là những cây mọc chen với sầu riêng để tranh dinh dưỡng, nước và phân bón. Điều này không sai, nhưng chưa đầy đủ. Một lớp thảm cỏ được quản lý hợp lý còn có thể đóng vai trò như một lớp áo bảo vệ cho bề mặt đất.

Hãy thử hình dung một khu vườn sau khi làm cỏ sạch hoàn toàn. Mặt đất trơ ra dưới ánh nắng. Những ngày nắng gắt, toàn bộ nhiệt lượng tác động trực tiếp xuống lớp đất mặt. Khi mưa lớn, những hạt mưa đập thẳng xuống đất, làm đất bị phá vỡ cấu trúc bề mặt và cuốn trôi các hạt đất nhỏ cùng chất dinh dưỡng. Nước tưới cũng dễ chảy nhanh trên bề mặt thay vì được giữ lại và thấm từ từ.

Ngược lại, nếu có một lớp cỏ thấp được quản lý tốt, phần thân lá phía trên giúp giảm tác động trực tiếp của nắng và mưa, còn hệ thống rễ bên dưới góp phần giữ đất. Khi cỏ được cắt thấp định kỳ, phần thân lá sau đó phân hủy còn có thể quay trở lại đất dưới dạng nguồn hữu cơ.

Nói cách khác, cỏ không nhất thiết phải được giữ nguyên như một khu rừng nhỏ trong vườn, nhưng cũng không nhất thiết phải biến nền đất thành một mặt sân trống hoàn toàn. Điều quan trọng là quản lý nó sao cho vừa không cạnh tranh quá mức với sầu riêng, vừa giữ được những lợi ích mà thảm thực vật mang lại cho đất.

Diệt cỏ liên tục, đất có thể chai cứng nhanh hơn

Một trong những hậu quả dễ nhận thấy nhất khi đất thường xuyên bị để trống là hiện tượng đất ngày càng cứng và bí.

Trong tự nhiên, bộ rễ của nhiều loại cỏ hoạt động giống như những mũi khoan nhỏ. Chúng len vào các khe đất, phát triển và tạo ra những khoảng trống. Khi rễ già chết đi, những đường rễ đó tiếp tục trở thành các kênh nhỏ giúp nước và không khí đi vào đất.

Tất nhiên, không phải loại cỏ nào cũng có lợi như nhau và cũng không thể nói rằng cứ giữ cỏ là đất chắc chắn sẽ tốt. Nhưng xét về nguyên lý, một thảm thực vật được quản lý hợp lý có thể góp phần bảo vệ cấu trúc đất tốt hơn so với việc để nền đất trống hoàn toàn trong thời gian dài.

Khi mặt đất không có lớp che phủ, nắng nóng làm đất khô nhanh. Sau đó gặp mưa lớn, bề mặt đất lại chịu lực tác động mạnh. Quá trình khô ướt lặp đi lặp lại, cộng với sự tác động của nước chảy và việc đi lại, máy móc trong vườn có thể khiến đất ngày càng bị nén chặt.

Đất chai thì rễ sầu riêng cũng khó phát triển thuận lợi. Rễ non cần môi trường có đủ độ ẩm, oxy và khoảng không để phát triển. Khi đất bí chặt, nước khó thấm hoặc thoát không tốt, vùng rễ dễ rơi vào trạng thái lúc thì quá khô, lúc lại quá ẩm. Đây chính là điều mà nhà vườn cần đặc biệt lưu ý, bởi bộ rễ khỏe mới là nền móng để cây sầu riêng nuôi cơi đọt, nuôi hoa và nuôi trái.

Cỏ bị cắt cũng có thể trở thành phân cho đất

Một điều khá đáng tiếc là nhiều nhà vườn mất rất nhiều công sức để cắt cỏ, sau đó lại gom toàn bộ cỏ ra khỏi vườn hoặc xử lý cho mất đi.

Trong khi đó, nếu cỏ được quản lý đúng cách, phần thân lá sau khi cắt có thể trở thành một nguồn vật chất hữu cơ quay trở lại đất.

Cỏ mọc lên lấy dinh dưỡng từ đất, tích lũy sinh khối, sau đó được cắt và phân hủy. Khi quá trình phân hủy diễn ra thuận lợi, một phần vật chất hữu cơ được trả lại cho đất. Đó là một vòng tuần hoàn tự nhiên rất đơn giản: đất nuôi cỏ – cỏ tạo sinh khối – sinh khối trở lại đất – đất tiếp tục nuôi cây.

Nếu cứ diệt cỏ bằng mọi cách và liên tục loại bỏ toàn bộ sinh khối khỏi vườn, chúng ta cũng đang vô tình làm giảm một nguồn hữu cơ có thể tận dụng ngay tại chỗ.

Khi chất hữu cơ trong đất giảm dần, đất thường khó duy trì trạng thái tơi xốp và khả năng giữ nước, giữ dinh dưỡng cũng có thể bị ảnh hưởng. Quan trọng hơn, chất hữu cơ chính là nguồn thức ăn và môi trường sống của nhiều nhóm vi sinh vật đất. Khi môi trường đất nghèo đi, hệ vi sinh cũng khó duy trì một cách đa dạng và ổn định.

Đây là lý do tại sao một khu vườn muốn đi lâu dài không thể chỉ nghĩ đến chuyện bón thêm gì cho cây, mà phải nghĩ đến câu hỏi lớn hơn: “Mình đang trả lại gì cho đất?”

Nền đất trống có thể nóng hơn rất nhiều

Sầu riêng là loại cây có bộ rễ rất nhạy cảm với điều kiện môi trường. Chính vì vậy, nhiệt độ và độ ẩm của vùng đất nơi rễ hoạt động là những yếu tố nhà vườn không nên xem nhẹ.

Khi nền đất được che phủ bởi một lớp thực vật thấp, ánh nắng không tác động trực tiếp hoàn toàn xuống bề mặt đất. Lớp che phủ này giúp giảm bớt sự gia tăng nhiệt độ ở lớp đất mặt và hạn chế quá trình bốc hơi nước quá nhanh.

Ngược lại, khi nền đất bị làm sạch hoàn toàn, những ngày nắng gắt có thể khiến lớp đất mặt nóng lên nhanh chóng. Nếu vườn lại thiếu ẩm, rễ non sẽ càng chịu nhiều áp lực.

Một bộ rễ thường xuyên phải sống trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm biến động mạnh sẽ khó phát triển ổn định. Khi rễ không khỏe, cây phía trên cũng khó khỏe theo. Lúc đó, dù bà con có tăng phân bón, cây vẫn có thể không hấp thu hiệu quả như mong muốn.

Đó là lý do chăm sầu riêng không nên chỉ nhìn vào màu lá hay tốc độ ra đọt. Hãy nhìn cả đất và bộ rễ. Cây đang xanh chưa có nghĩa là đất đang khỏe; cây đang ra đọt chưa có nghĩa là bộ rễ đang hoạt động tốt.

Mưa lớn có thể cuốn theo cả đất và dinh dưỡng

Một nền đất trống còn có một nhược điểm khác: rất dễ bị nước tác động trực tiếp.

Khi mưa lớn, nếu mặt đất không có lớp thực vật che phủ, dòng nước có thể chảy nhanh hơn trên bề mặt. Những hạt đất nhỏ và lớp đất mặt giàu chất hữu cơ có nguy cơ bị cuốn trôi theo dòng nước. Phân bón được rải trên mặt đất cũng có thể bị thất thoát nếu nhà vườn không quản lý tốt nước tưới và nước mưa.

Trong khi đó, thảm thực vật thấp có thể giúp giảm tốc độ dòng chảy trên bề mặt. Hệ thống rễ giúp giữ đất, còn phần thân lá giúp giảm tác động trực tiếp của nước mưa.

Đặc biệt với những khu vực có địa hình dốc hoặc những vườn thường xuyên chịu mưa lớn, việc giữ một lớp phủ thực vật phù hợp càng đáng được quan tâm.

Bởi làm nông không chỉ là chuyện bón bao nhiêu phân, mà còn là chuyện làm sao để lượng dinh dưỡng mình bỏ ra không bị thất thoát một cách vô ích.

diệt cỏ có thể làm hệ sinh thái trong vườn nghèo đi

Một khu vườn sầu riêng khỏe không chỉ có cây sầu riêng. Nó còn có rất nhiều sinh vật khác đang cùng tồn tại.

Trong lớp cỏ và lớp đất mặt có thể có nhiều nhóm côn trùng, vi sinh vật và các sinh vật nhỏ khác. Một số trong đó có thể trở thành nguồn thức ăn hoặc nơi cư trú của thiên địch.

Khi chúng ta loại bỏ hoàn toàn thảm thực vật, môi trường sống của nhiều sinh vật cũng bị thay đổi. Hệ sinh thái trong vườn trở nên đơn giản hơn.

Điều này không có nghĩa rằng cứ có cỏ thì sâu bệnh sẽ không xuất hiện. Cũng không có nghĩa rằng tất cả côn trùng sống trong cỏ đều có lợi. Điều cần hiểu ở đây là một hệ sinh thái đa dạng thường có khả năng tạo ra sự cân bằng tốt hơn một môi trường bị tác động quá mức và liên tục.

Nếu chỉ nhìn thấy cỏ và lập tức tìm cách tiêu diệt toàn bộ, chúng ta có thể đang giải quyết một vấn đề trước mắt nhưng lại tạo thêm một vấn đề dài hạn cho đất và hệ sinh thái.

Đất yếu dần thì chi phí chăm vườn cũng tăng dần

Đây có lẽ là hậu quả mà người làm sầu riêng cảm nhận rõ nhất.

Khi đất còn tốt, bộ rễ khỏe, cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả thì lượng phân bỏ ra có thể tạo ra hiệu quả tương đối rõ ràng. Nhưng khi đất bị suy thoái, chất hữu cơ giảm, cấu trúc đất kém và hệ vi sinh vật không còn ổn định, nhà vườn rất dễ rơi vào vòng luẩn quẩn: cây yếu → tăng phân → cây vẫn không đạt → tiếp tục tăng phân → chi phí tăng nhưng hiệu quả không tương xứng.

Đến một lúc nào đó, nhà vườn sẽ nhận ra rằng vấn đề không còn nằm ở việc “thiếu phân” nữa.

Vấn đề nằm ở khả năng của đất trong việc giữ, chuyển hóa và cung cấp dinh dưỡng cho cây.

Một nền đất khỏe sẽ giúp cây có nền tảng tốt hơn để phát triển. Một nền đất suy yếu thì dù đầu tư thêm nhiều vật tư, hiệu quả cũng khó đạt như kỳ vọng.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “nên bón thêm phân gì?”, đôi khi bà con cần dừng lại và hỏi: “Đất vườn của mình đang như thế nào?”

Quản lý cỏ, không phải diệt cỏ bằng mọi giá

Nói như vậy không có nghĩa là chúng ta nên để cỏ mọc tự do trong vườn.

Những loại cỏ phát triển quá mạnh, cạnh tranh dinh dưỡng và nước với cây sầu riêng chắc chắn phải được kiểm soát. Những loại cỏ leo, cỏ phủ kín gốc, cỏ phát triển cao gây ẩm bí hoặc làm cản trở việc chăm sóc cũng cần được xử lý.

Điều quan trọng là thay đổi tư duy từ diệt cỏ sang quản lý cỏ.

Thay vì để nền đất trống hoàn toàn, nhà vườn có thể duy trì một lớp thảm phủ phù hợp ở những khu vực thích hợp. Cỏ có thể được cắt thấp định kỳ để không cạnh tranh quá mạnh với cây. Phần cỏ sau khi cắt có thể được tận dụng làm lớp phủ hữu cơ nếu phù hợp, hạn chế việc để đất phơi nắng trực tiếp.

Riêng khu vực sát gốc sầu riêng cần được quản lý kỹ hơn. Không nên để cỏ mọc quá sát gốc, che phủ cổ rễ hoặc tạo điều kiện ẩm bí. Khu vực này cần thông thoáng, sạch sẽ ở mức cần thiết để thuận lợi theo dõi sức khỏe cây và xử lý khi có vấn đề.

Như vậy, không phải sạch hoàn toàn mới là tốt, cũng không phải càng nhiều cỏ càng tốt. Cái tốt nằm ở sự cân bằng.

Làm nông bền vững là biết giữ lại những gì có ích

Làm sầu riêng ngày nay không còn đơn giản là thấy cây yếu thì bón phân, thấy cỏ thì diệt, thấy sâu thì phun. Khi chi phí đầu tư ngày càng cao và yêu cầu về chất lượng trái ngày càng khắt khe, người làm vườn cần nhìn cả hệ thống thay vì chỉ nhìn từng vấn đề riêng lẻ.

Một cây sầu riêng khỏe cần một bộ rễ khỏe. Bộ rễ khỏe cần môi trường đất phù hợp. Đất phù hợp lại cần có cấu trúc tốt, độ ẩm hợp lý, chất hữu cơ và hệ sinh vật đất được duy trì. Tất cả những yếu tố đó liên kết với nhau thành một chuỗi.

Chúng ta không thể vừa muốn đất giàu hữu cơ, vừa liên tục lấy đi toàn bộ sinh khối trả về cho đất. Không thể vừa muốn bộ rễ khỏe, vừa để nền đất nóng, khô và chai cứng trong thời gian dài. Cũng không thể vừa muốn giảm chi phí phân bón, vừa làm cho đất ngày càng phụ thuộc vào phân hóa học.

Vì vậy, đôi khi bài toán của một vườn sầu riêng không nằm ở việc “bón thêm cái gì”, mà nằm ở việc “bớt làm điều gì gây hại cho đất”.

Một lớp cỏ thấp được quản lý tốt có thể chẳng mang lại cho bà con một kết quả nhìn thấy ngay sau vài ngày. Nhưng qua thời gian, việc giữ đất, giữ ẩm, bổ sung sinh khối và duy trì môi trường sống cho hệ sinh thái có thể góp phần tạo nên một nền đất ổn định hơn.

Làm nông vốn là câu chuyện của thời gian. Đất cũng vậy. Đất không thể khỏe lên chỉ sau một lần bón phân, cũng không thể suy thoái chỉ sau một lần làm cỏ. Nhưng những gì chúng ta làm lặp đi lặp lại mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi mùa vụ sẽ dần tạo nên sức khỏe của cả khu vườn.

Cho nên, lần tới khi bước vào vườn và nhìn thấy một lớp cỏ thấp đang phủ trên mặt đất, đừng vội nghĩ rằng đó là thứ cần phải diệt. Hãy quan sát xem loại cỏ đó là gì, đang mọc ở đâu, có cạnh tranh với cây hay không và mình có thể quản lý nó như thế nào. Bởi một khu vườn đẹp không nhất thiết phải là một khu vườn sạch bóng cỏ.

Tham khảo thêm các sản phẩm chuyên dùng cho nông nghiệp:

• Phân đạm cá – Phân cá hữu cơ cho nông nghiệp
  
• Phân Humic hữu cơ 95% Acid Powder
• Phân bón sinh học WEHG – 100% thảo mộc thiên nhiên
• Máy đo pH và độ ẩm đất DM15
• Chế phẩm vi sinh Nấm 3 Màu
• Chế phẩm sinh học Em Gốc (EM1)
• Chế phẩm sinh học Em AG (Em gốc) chuyên dùng ủ phân
• Chế phẩm Trichoderma (Bio-TC)
• Chế phẩm sinh học bộ tứ vệ sĩ Bio Shield

Một khu vườn đáng giá hơn là khu vườn có đất khỏe, rễ khỏe, cây khỏe và người trồng không phải ngày càng bỏ nhiều tiền hơn chỉ để duy trì sự sống cho cây.

Đôi khi, muốn cây sầu riêng khỏe hơn, chúng ta không cần làm thêm quá nhiều thứ. Chỉ cần hiểu đất hơn một chút, quan sát cây kỹ hơn một chút và học cách giữ lại những gì tự nhiên đã tạo ra để bảo vệ chính khu vườn của mình.

Tác giả: Minh Như

Mọi thắc mắc về bài viết “Diệt cỏ liên tục, tưởng sạch vườn hóa ra đất đang yếu dần”, vui lòng liên hệ:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, Khu dân cư Vạn Phúc, P Hiệp Bình, TP HCM, Việt Nam

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0902 882 247 – 0909 307 123 – 0902 671 281 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy

Facebook: Công Ty Tin Cậy  | Thủy Sản Tin Cậy | Thông tin nông nghiệp & chia sẻ